Cẩm nang tu tập

Thắp nến niệm Phật

Thắp nến niệm Phật là một hình thức hơi mới lạ. Có người nói: Niệm Phật được rồi, cần gì phải thắp nến? Nhân thắc mắc nầy, chúng tôi xin thưa để quý liên hữu rõ thêm. Trong nhà Phật, tất cả lễ nghi hình thức đều là phương tiện. Bất cứ phương tiện nào nhằm có lợi ích cho sự tu hành, chúng ta đều có quyền bày ra. Ở đây, chúng tôi muốn tạo ra một khung cảnh vừa trang nghiêm thanh tịnh vừa có sự ấm cúng. Cảnh trí tuy ngoại tại, nhưng nó cũng có một tác dụng rất lớn. Tùy theo mỗi khung cảnh mà nó có sự khích động đánh mạnh vào tâm thức của con người. Khi bước chân vào những nơi như : trường học, nhà thương, rạp hát, nhà hàng, tòa án, nhà thờ, tự viện v.v… ta thấy mỗi khung cảnh đều có một tác động mạnh vào tâm thức ta khác nhau. Vào rạp hát, lòng ta như vang lên bao niềm xao động, vui nhộn… Vào tòa án, lòng ta như chùn xuống, vì ta phập phồng lo âu sợ hãi. Vào chùa, ta thấy không khí nghiêm trang, lòng ta cảm thấy thật dễ chịu, như vơi đi bao nỗi ưu phiền…

Cũng thế, khi ta ngồi niệm Phật bình thường, lòng ta cảm thấy không có gì khác lạ. Đôi khi chúng ta có niệm xem thường. Một món ăn dù thật ngon miệng, nhưng ngày nào cũng tái diễn món ăn đó, thế thì, thử hỏi món ăn đó, có còn ngon miệng nữa hay không? Hay là khi nhìn thấy ta phát ớn lạnh! Sự tu hành, tuy mục đích là ở nơi tâm, nhưng chúng ta chưa có được: Tùy kỳ tâm tịnh, tức Phật độ tịnh”. Nếu được thế, thì còn gì phải luận bàn niệm hay không niệm. Và không cảnh nào là không phải cõi Tịnh độ. Chúng ta chưa được như vậy, nên cần phải bày ra hình thức. Hình thức trang nghiêm thanh tịnh, cũng làm cho tâm hồn chúng ta cảm thấy ấm áp và thích tu hơn. Hình thức là phương tiện. Khi tu ta rất cần đến những phương tiện tốt. Trong buổi thắp nến niệm Phật, cách ngồi của đại chúng nhìn thấy cũng thật trang nghiêm. Ta cần duy trì và sắp xếp chỗ ngồi như thế. Trở lại điều thắc mắc trên, niệm Phật được rồi, còn thắp nến làm chi? 

Xin thưa, trong nhà Phật rất chú trọng đến ánh sáng. Vì ánh sáng là tượng trưng cho trí huệ. Mà trí huệ rất quan trọng trong việc tu hành. Dù chúng ta tu bất cứ pháp môn nào, nếu không có trí huệ chỉ đạo, thì coi như sự tu hành của chúng ta sẽ không bao giờ đạt được kết quả tốt đẹp. Chẳng những thế, mà nó còn rất nguy hại. Vì thiếu trí huệ soi sáng, nên dễ bị lầm lạc, rơi vào con đường tà ngoại. Đó là một hậu quả rất nguy hiểm cho người tu.

Thực tế, là khi ta niệm Phật, nếu không có trí huệ soi sáng từng câu hiệu Phật, thì làm sao ta biết được vọng niệm. Cho nên trong đạo Phật Định và Huệ phải đi đôi với nhau. Cả hai không thể thiếu một. Cho nên, khi thắp sáng ngọn đèn trước mặt ta, để chúng ta thấy rõ sự tượng trưng đó. Sở dĩ ngọn đèn cháy sáng là do ngọn đèn không bị chao động. Vì không bị chao động, nên phát ra ánh sáng. Đó là tượng trưng cho định và huệ. Thế nên, khi niệm Phật, ta phải giữ tâm ta được an định và sáng suốt từng câu hiệu Phật như ngọn đèn đang cháy sáng. Đó là một biểu trưng mà chúng tôi mượn ngọn đèn để nói lên ý nghĩa thiết thật đó. Ngoài sự tạo khung cảnh mới lạ và ấm cúng ra, nó còn nói lên cái ý nghĩa thâm sâu đặc thù đó. Mà cái ý nghĩa nầy mới là cái chủ tâm của chúng tôi bày ra. Đó là nói qua về khung cảnh và ý nghĩa cho quý liên hữu rõ, giờ đây, chúng tôi nói đến cách thức hành trì.

Về cách ngồi, chúng ta ngồi thành 4 hàng. Hai hàng ngồi đối diện với nhau. Và trước mặt mỗi người là một cây đèn cầy. Mỗi đầu hàng, từ bàn Phật chính nhìn ra là có một thầy ngồi làm chủ trì. Mỗi bên, niệm 50 câu hiệu Phật. Đại chúng bên hàng A đồng âm niệm lớn, niệm theo nhịp mõ đều đều không nhanh, không chậm. Trong khi đó vị Duy na khi đại chúng bên A niệm đủ số 50 câu, thì đánh một tiếng chuông báo hiệu cho biết là đến phiên bên B đồng niệm. Cứ niệm Phật như thế cho đến nửa tiếng đồng hồ. Sau đó, đồng đứng lên để chuẩn bị đi kinh hành. Khi đi, bắt đầu đi từng hàng một. Hàng thứ nhứt đi trước, rồi tới hàng thứ hai v.v... Kinh hành xong, đại chúng trở về vị trí cũ rồi ngồi xuống. Kế tiếp, đồng tụng một bài sám  phát nguyện (hoặc có thể bài sám khác tùy chọn) và sau đó sẽ hát những bài hát đạo. Cuối cùng là hồi hướng.

Điều quan trọng trong lúc niệm Phật thắp nến nầy, mỗi người nên tự nhắm mắt lại để nhiếp tâm theo dõi từng câu hiệu Phật. Nếu khi niệm, tâm ta khởi vọng động bất an, liền khi đó, nên mở mắt ra nhìn thẳng vào ngọn đèn đang cháy sáng và theo dõi hơi thở, tức thời tâm ta sẽ được an định lại. Tuyệt đối chúng ta không nhìn chung quanh và người đối diện. Khi một bên niệm , thì một bên nhiếp tâm lắng nghe rõ âm thanh của đại chúng niệm. Ta thầm tỉnh lặng, nhân tiếng ngoài nghe lại tiếng lòng ta, phải nhớ : tâm và tiếng hiệp khắn nhau, không được xen hở, phóng nghĩ. Khi tâm phóng nghĩ loạn động, ta liền dùng chánh niệm soi sáng liền như ngọn đèn đang cháy sáng trước mắt ta. Nhờ thế, mà tâm ta dễ được an định. Niệm Phật theo cách thức nầy, ta nhờ ngoại cảnh đánh thức ta. Nhứt là nhờ vào âm thanh niệm Phật to tiếng của đại chúng. Đó là một năng lượng có tác dụng đánh thức lòng ta rất lớn. Một năng lượng tỏa ra bao trùm thật ấm áp, Nhờ vào năng lượng ấm áp đó mà ta cảm thấy rất an tâm. Tâm an là một hạnh phúc rất lớn lao mà bạc tiền không thể nào mua được.